Rosa Groen
docent, onderzoeker, journalist
Recente Tweets
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste reacties
Wereldburgerschap

Bas Heijne kwam laatst op De Haagse Hogeschool spreken over wereldburgerschap. Voor degenen die er niet bij waren hieronder een samenvatting en mijn korte reflectie op dit vrij lastige begrip. 


De idealen in de jaren ’70 bestonden volgens Bas Heijne uit: eigenbelang ondergeschikt maken aan het algemene belang, afstand nemen van je ‘zuil’, ervoor zorgen dat de kleine wereld waarin je leeft niet als enig ijkpunt wordt gezien en de uitbreiding van empathie voor ‘de ander’. Die idealen zijn later gebureaucratiseerd, verworden tot beleid en regels. 


‘De reacties hierop zijn fel en worden steeds radicaler. Dat is bijvoorbeeld te merken aan de woede die ontstaat bij het bekendmaken van salarissen van een ‘linkse club’. De felheid waarmee sommigen reageren, komt voort uit een bedreiging van ‘het eigene’. De eigenheid van de ‘gewone man’ staat steeds meer onder druk als hij de idealen niet deelt. De reactie daarop is soms paranoïde.

Eigen werkelijkheden

Bovendien zijn de gemeenschappen die zijn ontstaan te groot. Mensen met meer dan 500 vrienden op Facebook zijn geen uitzondering meer. Zoals Yuval Noah Harari in Sapiens beschrijft, bestaat een gemeenschap maximaal uit 125 mensen. Grotere aantalen kan een groep niet aan. Als de groep groter is, dan heeft de gemeenschap ook een groter verhaal nodig, een mythe. 

Er wordt wel eens beweerd dat men door het internet meer met elkaar in verbinding staat, dat internet verbroedert. Niets is minder waar: het internet polariseert, mensen zoeken eigen groepen op met dezelfde, eigen werkelijkheden.’  

AZC's

Wie voelt zich eigenlijk wereldburger?, vraagt Heijne aan de zaal. Vier mensen steken hun hand op, waaronder de voorzitter van het College van Bestuur. ‘Vaak zijn mensen die zich ‘kosmopoliet’ noemen degenen die veel naar congressen gaan en zich steeds met dezelfde soort mensen ophouden. In feite bewegen deze ‘wereldburgers’ zich in één sociaal milieu. Om uit die bubbel te stappen zouden zij juist moeten communiceren met anderen die buiten de eigenheid liggen, van andere sociale milieus. 

Opstanden tegen nieuwe AZC’s zijn niet fijn, maar testen wel de veerkracht van onze samenleving. Waarom het zo hoog oploopt heeft te maken met de kleine gemeenschap die ‘de wereld’ als vijand ziet. De gedeelde voorgrond is niet wereldburgerschap, maar de nieuwe gemeenschap van mensen met een gedeelde achtergrond, oftewel dezelfde waarden.  

Ryszard Kapuściński

Tot zover het relaas van Bas Heijne. Aan het laatste moest ik denken toen ik op Facebook stuitte op de speeches van Justin Trudeau, de nieuwe premier van Canada. Hij pleit voor diversiteit en het omarmen van ‘de ander’. Zijn ideaal is er één van gedeelde waarden, zonder de klemtoon op iemands achtergrond te leggen. We moeten nieuwkomers insluiten en juist de overeenkomsten benadrukken. 

Een andere parallel vond ik in De Ander van Ryszard Kapuściński. Hierin staan zes lezingen over de ontmoeting met de ander, die hij als de universele en fundamentele ervaring van onze soort beschouwt. Kapuściński wist als correspondent in oorlogsgebieden goed dat een ontmoeting kon uitdraaien op een duel of conflict. De zelfbenoemde ‘onderzoeker van andersheid’ probeert de vraag te beantwoorden hoe je je tegenover de Ander moet opstellen in onze tijd van globalisering, grootscheepse migratie en vluchtelingenstromen. 

Leonard Geluk

Zelf denk ik dat de brug slaan tussen jezelf en de ander, die in een andere ‘sociale bubbel’ leeft, de essentie is van het streven naar wereldburgerschap. Hoe je dat doet? Dat begint bij een beter begrip van wie je zelf bent. Het begint ook met goed luisteren naar de ander, zonder je eigen waarden op te leggen. Wereldburgerschap is een lastig concept, dat meer een proces inhoudt dan iets wat je praktiseert of bent. Begint wereldburgerschap op De Haagse Hogeschool, zoals Leonard Geluk voorstelt? Ik denk eerder daarbuiten, op straat. Bij ontmoetingen met nieuwe Nederlanders, eerder tussen sociale milieus dan erbinnen.






Reacties

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl